Himmag » Issue 38 » Body » Health
17/09/2011    

Đề phòng và cấp cứu khi

trúng gió

Sáng sớm thức dậy, bạn có thể bị đau vai gáy, tê lạnh tay chân, ớn lạnh sống lưng… Đó là các dấu hiệu của trúng gió do cơ thể chưa thích nghi kịp với sự thay đổi của môi trường. Nặng hơn có thể dẫn đến vẹo cổ cấp, lệch dây thần kinh số 7 gây méo miệng, liệt nửa người, nguy hiểm đến tính mạng. Đối phó với trúng gió như thế nào?

  • Word: Triều An/ BS Trần Văn Bản (Hội Đông y Việt Nam) tư vấn
  • Photo: Corbis

Thời tiết giao mùa, mưa nắng thay đổi thường xuyên, nóng lạnh tác động vào cơ thể đột ngột rất dễ gây ra trúng gió. Phải chăng đó là hiện tượng khi cơ thể tiếp xúc với “gió độc”?

Nguyên nhân của trúng gió?

Trúng gió (Tây y gọi là cảm, Đông y gọi là nhóm bệnh “thời khí”) là cách gọi nôm na của chứng ớn lạnh, chóng mặt, co cứng chân tay kèm theo nhiều triệu chứng khác do các yếu tố thời tiết nắng, mưa, gió, lạnh, sương, nước… tác động vào cơ thể một cách đột ngột. Bác sĩ Trần Văn Bản (Hội Đông y Việt Nam) cho biết, thật sự không có loại gió độc nào cả, mà đó chính là phản ứng của cơ thể trước những điều kiện bất lợi kể trên.




Phải biết cách sơ  cấp cứu cho người bị trúng gió kịp thời.
Bất cứ ai cũng có thể bị trúng gió, nhất là những người có sức đề kháng yếu, suy nhược do làm việc quá sức, say rượu, người có tiền sử hạ đường huyết, hạ huyết áp… Khi cơ thể mệt mỏi, say xỉn, hoạt động của tim mạch cũng như các cơ quan khác giảm đi hoặc rối loạn. Nếu có một sự thay đổi về điều kiện môi trường thì khí lạnh sẽ nhanh chóng xâm nhập vào cơ thể qua lỗ chân lông và đường hô hấp, gây tắc nghẽn đột ngột mạch máu não, co giãn dây thần kinh, lan nhanh đến các cơ quan khác, làm người bệnh bị choáng váng, nhức đầu, buồn nôn, ớn lạnh.

Hiện tượng trúng gió có thể xảy ra trong những trường hợp sau:

  • Thời điểm giao mùa, thay đổi thời tiết, trời đang nắng nhưng mưa đột ngột. Mưa đầu mùa ở vùng nhiệt đới thường kèm theo các cơn gió mùa là điều kiện thuận lợi để cơ thể bị khí lạnh xâm nhập khi không được giữ ấm đầy đủ.
  • Ngồi lâu trong phòng máy lạnh, khi bước ra bên ngoài, sự chênh lệch nhiệt độ gây sốc nhiệt cũng là nguyên nhân của trúng gió.
  • Người có tiền sử hạ đường huyết, huyết áp không ổn định, bệnh tiểu đường rất dễ gặp hiện tượng này và khiến bệnh tái phát.
  • Người béo thường có nguy cơ bị trúng gió cao hơn người gầy vì mức độ rủi ro mắc các bệnh huyết áp, tim mạch của họ rất cao, dễ bị tác động của điều kiện bên ngoài.
  • Khi uống rượu, lượng cồn trong máu được đưa đến não và các cơ quan khác khiến mạch máu ở đó co lại (hoặc giãn ra tùy mỗi người), làm cơ thể mất nhiều nhiệt. Nếu nơi hơi ấm thoát ra ngoài không được bảo vệ, gặp phải khí lạnh thì người bệnh ngay lập tức bị trúng gió.

 

Những người bận rộn nên vận động ít tay chân ít nhất 2,5 giờ mỗi tuần chia thành nhiều lần. Vận động hợp lý sẽ tăng cường sức đề kháng, giảm bớt mỡ trong máu, tăng sản xuất TPA (Tisue Plasminogen Activator), một loại protein làm tan cục máu đông, chống lại các chứng đột quỵ do nghẽn mạch máu não, dạng trúng gió nguy hiểm nhất.

Hậu quả để lại?

Dưới tác động của khí lạnh, mạch máu co lại sẽ gây ra choáng váng, ớn lạnh, buồn nôn, nhức đầu, ê ẩm cổ, vai, gáy…

Trong nhiều trường hợp, người bệnh còn bị lệch dây thần kinh số 7 khiến các cơ khác trên mặt bị tê liệt, méo miệng, không còn khả năng biểu hiện cảm xúc như nhướn mắt khi ngạc nhiên, mỉm cười…

Trong vòng 3-5 phút sau, mắt người bệnh chỉ còn lộ tròng trắng (do liệt cơ khép vòng mi mắt khiến nhãn cầu bị đẩy lên), không nhắm được mắt, miệng và nhân trung (rãnh nằm giữa, dưới chóp mũi) méo xệch, chảy nước miếng, nước mắt, nói cười khó khăn…

Biến chứng trên khuôn mặt và các huyệt sơ cứu khi trúng gió»

Nếu được cấp cứu và chữa khỏi, sau khi tỉnh dậy, bệnh nhân vẫn cảm thấy ê ẩm toàn thân (do các dây thần kinh co lại khiến các cơ bị tác động), đầu đau, ớn lạnh, chán ăn, chóng mặt, đi đứng loạng choạng. Tùy theo tình trạng bệnh, khoảng 1-3 ngày sau, người bệnh mới khỏe mạnh. Điều trị chậm hoặc không đúng cách, các triệu chứng sẽ tiến triển theo chiều hướng xấu, gây biến chứng và di chứng như viêm loét giác mạc, co giật cơ mặt, cứng, méo nửa mặt.

Người bị trúng gió nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ để lại hậu quả nghiêm trọng như méo miệng, liệt bán thân, tay chân vĩnh viễn, mất khả năng ngôn ngữ, cảm xúc và hơn 35% trường hợp có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Trong nhiều trường hợp, người bệnh chỉ được sơ cứu mà không điều trị triệt để, hậu quả là để lại di chứng tiềm tàng cho phong thấp, tê thấp, giảm hoặc mất khả năng đề kháng, rất dễ bị trúng gió tái phát.

Điều trị kịp thời và triệt để

Trúng gió có thể được điều trị tại nhà:

  • Đặt nạn nhân nằm ngửa, dùng gối cao vừa phải lót ở đầu và vai. Sau đó cởi dây thắt lưng, cúc áo ở cổ, ngực, bụng nạn nhân để máu, hô hấp lưu thông thông suốt.
  • Trúng gió nhẹ chỉ cần cạo gió, đánh gió bằng dầu nóng, rượu ngâm gừng, sau đó cho người bệnh uống nước đường gừng nóng, sữa, nước cam, ủ ấm, ăn cháo hành, tía tô nóng… là dần hồi phục. Theo Tây y, có thể cho người bệnh uống thuốc trị cảm, vitamin C để tăng sức đề kháng, đồng thời làm nóng vùng nhiễm lạnh và làm giãn tĩnh mạch.
  • Nếu người bệnh bị ngất hoặc bắt đầu méo miệng, run rẩy, có thể cấp cứu bằng cách dùng kim chích hay dùng tay ấn nén huyệt Nhân Trung, Dũng Tuyền, Thập Tuyên kết hợp làm ấm toàn thân. Hạn chế thay đổi tư thế của nạn nhân.
  • Khi các triệu chứng của trúng gió giảm, đặt bệnh nhân nằm đầu thấp hơn chân (để tăng lượng máu nuôi dưỡng não), nghiêng đầu sang một bên (để tránh tụt lưỡi hoặc hít phải chất nôn vào phổi), đắp chăn ấm, tránh gió lùa. Đồng thời cho ngửi tinh dầu, xoa dầu nhân trung và bàn tay, bàn chân.
  • Trong trường hợp nguy cấp hoặc bị nặng, sau khi sơ cứu, cần đưa nạn nhân đi cấp cứu.
Cấp cứu và điều trị trúng gió tại: Bệnh viện Y dược học dân tộc TP. HCM
  • Địa chỉ: 273-275-277 Nguyễn Văn Trỗi, P.10, Q. Phú Nhuận

Phòng tránh trúng gió như thế nào?

  • Giữ ấm những chỗ dễ bị nhiễm lạnh như bàn tay, bàn chân, cổ, tai.
  • Khi ngồi trong phòng điều hòa, cần tránh khu vực luồng khí lạnh thổi ra trực tiếp. Đi từ phòng máy lạnh hoặc từ phòng ấm ra ngoài phải trang bị quần áo và các vật che chắn, nên mở cửa phòng đi từ từ trong nhà ra ngoài trời.
  • Thường xuyên vận động vai, gáy, cổ để máu huyết lưu thông.
  • Không uống rượu để làm ấm cơ thể vì cồn làm cơ thể nóng lên, nhưng khi giã rượu sẽ bị lạnh.
  • Khi uống rượu, bia, hệ hô hấp hoạt động rối loạn, tốt nhất là không nên đi lại nhiều mà chỉ nên nằm nghỉ và giữ ấm toàn thân.
a
a


Recommended

HOT NOW

Now Trending »

What's hot »

Vũ Ngọc Đãng: Tôi không sợ đồng tính

Vũ Ngọc Đãng: Tôi không sợ đồng tính

Trái ngược với những lời đồn đoán Vũ Ngọc Đãng khó tính, cầu…

Mại dâm như một nghề?

Mại dâm như một nghề?

Câu hỏi không chỉ “nóng” đối với các nhà quản lí mà trên…

Người đồng tính dễ bị viêm mào tinh hoàn

Người đồng tính dễ bị viêm mào tinh hoàn

Nguy cơ có thể dẫn đến vô sinh nếu bạn không phát hiện…

Andy Warhol: Ông Vua Pop Art

Andy Warhol: Ông Vua Pop Art

Ông Vua Pop Art Andy Warhol đã qua đời 25 năm và để…

Quà tặng cho bản thân!

Quà tặng cho bản thân!

Hãy tặng cho chính mình một món quà, dù nhỏ, nhưng bạn sẽ…

Most view »

Pierre Cardin Spring/Summer 2013: Người đàn ông không già